Φιλολογικός υπομνηματισμός του έβδομου Ομηρικού Ύμνου (Εἰς Διόνυσον)
Date
Authors
University
Faculty
Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών
Faculty of Humanities and Social Sciences
Faculty of Humanities and Social Sciences
Department
Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό
Studies in Hellenic Culture
Studies in Hellenic Culture
Abstract
Η διδακτορική διατριβή φέρει τον τίτλο: «Φιλολογικός υπομνηματισμός του έβδομου Ομηρικού Ύμνου (Εἰς Διόνυσον)» και έχει σκοπό, πρώτιστα, να υπομνηματίσει αναλυτικά τον Ύμνο και, δευτερευόντως, να μελετήσει την πρόσληψή του στη μεταγενέστερη ελληνική και λατινική λογοτεχνία και τέχνη, καθώς και να σχολιάσει την εικόνα του Διονύσου ως τιμωρού θεού σε συσχετισμό με άλλους ομοειδείς μύθους της αρχαιότητας. Ο έβδομος Ομηρικός Ύμνος, αν και σύντομος, είναι από τους σπουδαιότερους της συλλογής των Ομηρικών Ύμνων. Η σημασία του συνίσταται κυρίως στο γλωσσικό, λογοτεχνικό και υφολογικό ενδιαφέρον του, αλλά και στην πληθώρα αρχαιολογικών, ιστορικών και θρησκευτικών στοιχείων τα οποία απαιτούν αντίστοιχο αναλυτικό σχολιασμό. Εξάλλου, ο Ομηρικός Ύμνος Εἰς Διόνυσον αποτελεί, σύμφωνα με την communis opiniο, την πρώτη, χρονολογικά, σωζόμενη αναφορά στον μύθο της απαγωγής του θεού από τους Τυρρηνούς πειρατές και στη μεταμόρφωσή τους από τον θεό Διόνυσο σε δελφίνια. Ο μύθος αυτός αποτέλεσε προσφιλές θέμα για πολλούς Έλληνες και Λατίνους συγγραφείς μετέπειτα, ενώ απεικονίσεις του σώζονται σε αρκετά καλλιτεχνήματα της αρχαιότητας.
Στο πρώτο κεφάλαιο της Εισαγωγής ασχολήθηκα με τη θέση του ΥΔιόν(7) στη συλλογή των Ομηρικών Ύμνων, κάνοντας και μια σύντομη αναφορά και στους άλλους δύο διονυσιακούς Ύμνους που βρίσκονται στη συλλογή. Έπειτα, στο δεύτερο κεφάλαιο, ανέλυσα τα προβλήματα χρονολόγησης των Ομηρικών Ύμνων και αναφέρθηκα στα μη επαρκή στοιχεία για τη χρονολόγηση του ΥΔιόν(7). Ακολούθως, στο τρίτο κεφάλαιο παρέθεσα τη μετρική ανάλυση ολόκληρου του ΥΔιόν(7) σε σύγκριση με τα ομηρικά και τα ησιόδεια έπη και τους υπόλοιπους Ύμνους της συλλογής, παραθέτοντας, παράλληλα και κάποιες υποθέσεις που αφορούν τη χρονολόγηση του ΥΔιόν(7). Στη συνέχεια, ασχολήθηκα με την πρόσληψη του μύθου της μεταμόρφωσης των Τυρρηνών πειρατών σε δελφίνια από τον Διόνυσο στη μεταγενέστερη ελληνική και λατινική λογοτεχνία και τέχνη. Τα τρία αυτά κεφάλαια της Εισαγωγής περιλαμβάνουν ανάλυση και παρουσίαση των κειμένων της μετέπειτα αρχαίας ελληνικής και λατινικής λογοτεχνικής παράδοσης, καθώς και των καλλιτεχνημάτων της αρχαιότητας που απεικονίζουν το μοτίβο της αιχμαλωσίας του Διονύσου από τους πειρατές, τα οποία φαίνεται να συνδιαλέγονται με τον ΥΔιόν(7) σε κάποια σημεία. Αναζητήθηκαν οι ομοιότητες, αλλά και οι διαφορές περιεχομένου των κειμένων αυτών και των έργων τέχνης σε σχέση με το κείμενο του ΥΔιόν(7). Στο έβδομο κεφάλαιο της Εισαγωγής διερευνήθηκε η εικόνα του Διονύσου ως τιμωρού θεού υπό το πρίσμα μυθολογικών, ιστορικών και θρησκευτικών παραμέτρων σε συσχετισμό με άλλους αρχαίους ελληνικούς μύθους. Αναφέρθηκα, επίσης, στη χειρόγραφη παράδοση του ΥΔιόν(7), καθώς και στις εκδόσεις της συλλογής, επισημαίνοντας το βιβλιογραφικό κενό που υπάρχει για τον ΥΔιόν(7) και τη σημασία της παρούσας διατριβής στη μελέτη της συλλογής των Ομηρικών Ύμνων.
Για το δεύτερο κεφάλαιο της διατριβής, ήτοι το αρχαίο κείμενο και τη μετάφρασή του στη νέα ελληνική, το κείμενο που χρησιμοποιήθηκε για τον υπομνηματισμό και τη μετάφραση συγκροτήθηκε, μαζί με κριτική επισημείωση, στη βάση των εγκυρότερων εκδόσεων που υπάρχουν. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν οι ειδικές μελέτες για τη χειρόγραφη παράδοση της συλλογής. Στο τρίτο κεφάλαιο της διατριβής, στο ερμηνευτικό υπόμνημα, το κείμενο, αναλύθηκε, συχνά λέξη προς λέξη, σε μορφολογικό, ετυμολογικό, σημασιολογικό, συντακτικό και μετρικό επίπεδο. Σε αυτή την ερμηνευτική διαδικασία του αναλυτικού σχολιασμού του αρχαίου κειμένου, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα γλωσσικά και θεματικά παράλληλα με τους υπόλοιπους Ύμνους της συλλογής, καθώς και με την επική ποίηση γενικότερα.
The thesis is entitled: "The seventh Homeric Hymn to Dionysus: Introduction, Text and Commentary" and aims, firstly, to provide a commentary to the Hymn in detail and, secondly, to study its reception in later Greek and Latin literature and art, as well as to comment on the image of Dionysus as a punishing god in relation to other similar myths of antiquity. The seventh Homeric Hymn, though short, is one of the most important of the collection of Homeric Hymns. Its importance lies mainly in its linguistic, literary and stylistic interest, but also in the abundance of archaeological, historical and religious elements which require corresponding analytical commentary. Moreover, according to the communis opinio, the Homeric Hymn to Dionysus is the first chronologically extant reference to the myth of the god's abduction by the Tyrrhenian pirates and their transformation by the god Dionysus into dolphins. This myth was a favourite subject for many Greek and Latin writers afterwards, and depictions of it survive in several works of art from antiquity. In the first chapter of the Introduction I deal with the place of YDion(7) in the collection of Homeric Hymns, making also a brief reference to the other two Dionysian Hymns in the collection. Then, in the second chapter, I analyse the problems of dating the Homeric Hymns and addressed the insufficient evidence for the dating of YDion(7). Then, in chapter three, I provide a metrical analysis of the entire YDion(7) in comparison with the Homeric and Hesiodic epics and the other Hymns in the collection, while also providing some hypotheses concerning the dating of YDion(7). I then deal with the reception of the myth of the god’s abduction by the Tyrrhenian pirates and their transformation by the god Dionysus into Dolphins in later Greek and Latin literature and art. These three chapters of the Introduction include an analysis and presentation of the texts of the later ancient Greek and Latin literary tradition, as well as the artworks of antiquity depicting the motif of Dionysus' capture by pirates, which seem to be intertwined with YDion(7). The similarities and differences in the content of these texts and artworks in relation to the text of YDion(7) were sought. Chapter seven of the Introduction explored the image of Dionysus as a punishing god in the light of mythological, historical and religious parameters in relation to other ancient Greek myths. I also refer to the manuscript tradition of YDion(7), as well as to the publications of the collection, pointing out the bibliographical gap that exists on YDion(7) and the importance of the present thesis in the study of the collection of Homeric Hymns. For the second chapter of the thesis, namely the ancient text and its translation into modern Greek, the text used for the annotation and translation was compiled, together with a critical note, on the basis of the most authoritative editions available. At the same time, special studies on the manuscript tradition of the collection were used. In the third chapter of the thesis, in the interpretive commentary, the text was analysed, often word by word, at the morphological, etymological, semantic, syntactic and metrical levels. In this interpretive process of analytical commentary on the ancient text, particular emphasis was placed on the linguistic and thematic parallels with the other hymns in the collection, as well as with epic poetry in general.
The thesis is entitled: "The seventh Homeric Hymn to Dionysus: Introduction, Text and Commentary" and aims, firstly, to provide a commentary to the Hymn in detail and, secondly, to study its reception in later Greek and Latin literature and art, as well as to comment on the image of Dionysus as a punishing god in relation to other similar myths of antiquity. The seventh Homeric Hymn, though short, is one of the most important of the collection of Homeric Hymns. Its importance lies mainly in its linguistic, literary and stylistic interest, but also in the abundance of archaeological, historical and religious elements which require corresponding analytical commentary. Moreover, according to the communis opinio, the Homeric Hymn to Dionysus is the first chronologically extant reference to the myth of the god's abduction by the Tyrrhenian pirates and their transformation by the god Dionysus into dolphins. This myth was a favourite subject for many Greek and Latin writers afterwards, and depictions of it survive in several works of art from antiquity. In the first chapter of the Introduction I deal with the place of YDion(7) in the collection of Homeric Hymns, making also a brief reference to the other two Dionysian Hymns in the collection. Then, in the second chapter, I analyse the problems of dating the Homeric Hymns and addressed the insufficient evidence for the dating of YDion(7). Then, in chapter three, I provide a metrical analysis of the entire YDion(7) in comparison with the Homeric and Hesiodic epics and the other Hymns in the collection, while also providing some hypotheses concerning the dating of YDion(7). I then deal with the reception of the myth of the god’s abduction by the Tyrrhenian pirates and their transformation by the god Dionysus into Dolphins in later Greek and Latin literature and art. These three chapters of the Introduction include an analysis and presentation of the texts of the later ancient Greek and Latin literary tradition, as well as the artworks of antiquity depicting the motif of Dionysus' capture by pirates, which seem to be intertwined with YDion(7). The similarities and differences in the content of these texts and artworks in relation to the text of YDion(7) were sought. Chapter seven of the Introduction explored the image of Dionysus as a punishing god in the light of mythological, historical and religious parameters in relation to other ancient Greek myths. I also refer to the manuscript tradition of YDion(7), as well as to the publications of the collection, pointing out the bibliographical gap that exists on YDion(7) and the importance of the present thesis in the study of the collection of Homeric Hymns. For the second chapter of the thesis, namely the ancient text and its translation into modern Greek, the text used for the annotation and translation was compiled, together with a critical note, on the basis of the most authoritative editions available. At the same time, special studies on the manuscript tradition of the collection were used. In the third chapter of the thesis, in the interpretive commentary, the text was analysed, often word by word, at the morphological, etymological, semantic, syntactic and metrical levels. In this interpretive process of analytical commentary on the ancient text, particular emphasis was placed on the linguistic and thematic parallels with the other hymns in the collection, as well as with epic poetry in general.